foto
Jean-Paul Van Bendegem
wiskundige en filosoof

Het communistisch manifest van Marx en Engels begon met “Een spook waart door Europa: het spook van het communisme”. Vandaag heb ik de indruk dat dit moet worden herschreven: “Een spook waart door het Westen: het spook van Margaret Thatcher”. Meer bepaald haar fameuze uitspraak: “There is no such thing as society”. De individualisering is in beide richtingen extreem geworden: niet alleen verdwijnt elk gevoel van solidariteit (“Moet ik betalen voor een gebuisde student?”) maar alle problemen worden gereduceerd tot het niveau van het individu (“Hou de wok klaar als de elektriciteit uitvalt”.) Dit, vrees ik, is dodelijk voor een democratie die zonder solidariteit en het erkennen van een sociale wereld (naast de individuele sfeer) niet kan bestaan.

Dit jaar heb ik voor de eerste keer in mijn leven een prijs gekregen, namelijk de prijs voor maatschappelijke valorisatie van mijn eigen universiteit, de Vrije Universiteit Brussel. Deze prijs is een erkenning van mijn inzet om het wetenschappelijk-academisch denken naar de bredere maatschappij te brengen via lezingen, commentaarstukken en boeken bedoeld voor het bredere publiek. Het is bijzonder aangenaam om eens een bevestiging te krijgen van de inspanningen die een mens (graag) levert.

Ik zal heel eerlijk zijn: ik heb zo lang moeten nadenken over deze vraag dat ik niet anders kon dan tot het besluit te komen dat ik er niet op kan antwoorden. Dat riep dan weer de vraag op hoe dat kwam (je bent filosoof of niet). En dan dacht ik: zou het geen goede zaak zijn indien men er rekening mee zou houden dat hypes met bepaalde subgroepen van de maatschappij te maken hebben (jongeren, ondernemers …) maar zelden of nooit met de gehele bevolking? Ik durf vermoeden dat de nieuwste trends in interieuraankleding aan daklozen echt niet besteed zijn. Maar al ooit in een glossy magazine tips gezien voor de warmste plaatsen buiten om te slapen in volle winter?

In principe ben ik natuurlijk geneigd om te antwoorden: allemaal. Geen internationaal conflict mag aan onze aandacht ontsnappen maar mocht er ooit een doorbraak komen in de situatie in het Midden-Oosten, Israël-Palestina voorop, dan zou ik dat werkelijk hoopgevend vinden. Ook omdat ikzelf echt niet zie hoe je daaruit kunt geraken behalve door een voortzetten van het geweld dat nu de basisvorm van met elkaar omgaan lijkt te zijn.

Misschien klinkt het wat raar maar ik hoop oprecht dat er in 2015 iets niet gebeurt: de ontginning van de Noordpool voor, onder andere, de olievoorraden. Indien het niet gebeurt dan ben ik bereid echt optimist te zijn en aan te nemen dat de wereld de klimaatverandering ernstig neemt. Indien wel dan lijkt het mij duidelijk dat deze wereld een pad afstrompelt dat alleen maar kan leiden tot een weliswaar “nieuwe” aarde maar dan wel één die de mens misschien niet zo gunstig gezind is (maar de bacteriën en aanverwanten dan weer wel). Tot nu toe heb ik nog geen overtuigende tekenen gezien dat de wereld de zaak voldoende ernstig neemt.

foto
Max Colombie
zanger van Oscar and the Wolf

Glenmorangie

Reizen

Midden-Brabant

De jacht op dolfijnen

Liefst niets