ISIS wil kaart Nabije Oosten door elkaar gooien Auteur: Jos De Greef

di 10/06/2014 - 22:48 Jos De Greef De verrassende opmars van de extremistische soennitische groep "Islamitische Staat in Irak en Syrië" leidt tot ongerustheid in de regio en ver daarbuiten. ISIS is zowel verwikkeld in de oorlogen in Syrië als die in Irak.

De "Islamitische Staat in Irak en Syrië" (ISIS) is één van de meest extremistische soennitische moslimgroepen en is berucht wagens ontvoeringen, onthoofdingen en terreuraanslagen tegen de sjiitische meerderheid in Irak, maar ook tegen journalisten en soennieten die het niet eens zijn met de extreme opstelling van de groep.

De wortels van ISIS liggen in "Al Qaeda in Irak", een groep soennitische rebellengroepen die indertijd streden tegen de VS-troepen en de door de sjiieten gedomineerde regering in Bagdad. Sinds 2011 is de groep onder de nieuwe naam ISIS ook sterk actief in de burgeroorlog in buurland Syrië, waar ze slag levert tegen het Syrische regime, maar ook tegen andere rebellengroepen.

ISIS streeft naar een groot islamitisch en vooral soennitisch "kalifaat" in het hele Nabije Oosten, waar een erg fundamentalistische vorm van de islam wordt opgelegd. Wie het daar niet mee eens is, riskeert foltering of de dood.

ISIS greep eerder al de macht in grote delen van de westelijke Iraakse provincie Anbar met delen van steden zoals Ramadi en Fallujah, twee bolwerken van soennitisch verzet tegen de door de sjiitische meerderheid die de regering in Bagdad domineert. Nu lijkt ISIS een nieuw bruggenhoofd gevestigd te hebben in Mosul en het noorden van Irak en bovendien lijkt de beweging nog voort op te rukken.

Het verlies van Mosul is een zware psychologische klap voor de Iraakse premier Nouri al-Maliki. Die heeft de voorbije jaren de druk op de soennitische minderheid opgevoerd tegen de aanbevelingen van de VS en de VN in en daardoor lijkt het soennitische ongenoegen in Irak dus opnieuw groter te worden.

Irak, Syrië, en daarna...

De onrust gaat verder. Zo dreigt Irak nu zoals Syrië eerder uiteen te vallen in elkaar bevechtende religieuze en etnische groepen. In dat soort van situaties komen meestal de meest brutale en extremistische groeperingen bovendrijven.

In Syrië strijdt de ISIS tegen het alawitisch-sjiitische regime van president Bashar al-Assad, maar is het sinds kort ook slaags geraakt met de meeste andere Syrische rebellengroepen. ISIS is verdreven uit Aleppo en enkele andere steden in het noorden van Syrië, maar behield wel de controle over delen van Oost-Syrië. Nu lijkt ISIS ook steeds meer het grensgebied met Syrië aan de Iraakse kant te controleren. Daardoor is de kern gevestigd van wat ISIS wil laten uitgroeien tot een soennitisch kalifaat in het hele Nabije Oosten.

De brutaliteit waarmee ISIS te werk gaat, kan de hele regio ontwrichten en na Irak en Syrië tot nieuwe oorlogen en vluchtelingenstromen leiden. Bovendien vechten in Syrië heel wat jongeren met Europese nationaliteiten mee met ISIS. Bij een eventuele terugkeer zouden die "Syrië-strijders" een niet te onderschatten terreurgevaar kunnen vormen zoals onlangs werd aangetoond bij de moordpartij in het Joods Museum in Brussel.

De Amerikaanse troepen verlieten Irak eind 2011 en vorig jaar besloot president Barack Obama om zich alsnog niet te mengen in de Syrische burgeroorlog. Als ISIS of andere groepen het doembeeld van een "Afghanistan aan de Middellandse Zee" naderbij brengen zouden de NAVO en de VS mogelijk op termijn geen andere keuze hebben dan toch tussenbeide te komen.