10 opmerkelijke feiten over uitleveringen Auteur: BBC, Joris Truyts

vr 28/06/2013 - 14:15 BBC, Joris Truyts De zaak rond de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden toont eens te meer aan dat internationale uitleveringen een gecompliceerde materie zijn. Wij geven u 10 opmerkelijke feiten over het diplomatiek gevoelige onderwerp.

1. Het oudste bewaarde geschreven uitleveringssakkoord dateert uit 1259 v.C. Het gaat om het verdrag van Kadesh, een vredesverdrag tussen de Egyptische farao Ramses II (foto) en de Hettieten. De overeenkomst bepaalde dat beide machten gevangenen en politieke vluchtelingen moesten laten terugkeren naar de andere.

2. Het eerste Amerikaanse uitleveringsverdrag was dat met Groot-Brittannië in 1794. Een echt verdrag was het niet, enkel een klein artikel in een bredere overeenkomst, die moest dienen om de conflicten tussen beide landen na de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog op te lossen. De tekst maakt enkel melding van de misdrijven moord en valsmunterij.

3. In 1872 sloot de VS een uitleveringsverdrag met Ecuador, het land waar het nu mee in conflict ligt over Edward Snowden. In dergelijke vroege verdragen stond meestal een uitgebreide lijst van misdrijven waarvoor iemand uitgewezen kon worden, onder andere moord, piraterij, muiterij en bigamie waren misdrijven die toen vermeld werden. In de moderne verdragen gaat het meestal om overtredingen waar een minimumstraf van één jaar op staat.

4. In de meeste internationale uitleveringsverdragen is een uitzondering ingebouwd voor "politieke overtredingen". Dat geeft het land dat de vraag krijgt om iemand uit te wijzen, de mogelijkheid om te weigeren als de persoon beschuldigd wordt van een misdrijf dat politiek gemotiveerd is. Of als vermoed wordt dat politieke motieven de echte reden zijn voor de aanvraag, en niet de officiële beschuldiging.

De eerste Britse wet omtrent uitwijzingsverdragen uit 1870 bepaalde zelfs dat niemand kon worden uitgeleverd als het vergrijp van politieke aard was. Vanwege die wet kregen eind 19e eeuw veel politieke vluchtelingen uit de rest van Europa, zoals onder meer Karl Marx (foto), onderdak in Groot-Brittannië.

5. Een land dat lange tijd het imago had een paradijs te zijn voor voortvluchtige criminelen, is Spanje. Tussen 1978 en 1985 had het land geen uitwijzingsverdrag met onder meer Groot-Brittannië, waardoor zowat elke Britse crimineel naar Spanje trok.

Tegenwoordig staat de Turkse Republiek Noord-Cyprus bekend als een toevluchtsoord voor wie op de vlucht is voor de justitie in zijn thuisland. Noord-Cyprus wordt enkel erkend door Turkije, en dus zijn er geen uitwijzingsverdragen met andere landen.

6. Een bekende lang aanslepende zaak, is die van Ronnie Biggs. Biggs (foto) was een van bendeleden die in 1963 een overval pleegden op een trein die geld vervoerde. De overval werd berucht als "the great train robbery". Biggs werd gevat, maar ontsnapte in 1965 en vluchtte naar Brazilië, dat tot laat in de jaren 90 geen uitwijzingsverdrag had met Groot-Brittannië. De treinrover werd ondanks het Britse aandringen nooit uitgeleverd. In 2001 keerde hij vrijwillig terug, waarna hij werd opgepakt.

AP

7. Veel landen weigeren om eigen staatsburgers uit te leveren om terecht te staan in een ander land. Bij sommige landen, zoals Rusland, staat dat zelfs vermeld in de grondwet. Ook Duitsland heeft erg strenge regels omtrent de uitlevering van staatsburgers. En in Nederland is het de regel dat Nederlanders die beschuldigd worden van misdrijven in het buitenland, in hun eigen land berecht worden en hun straf uitzitten.

8. Ook Frankrijk heeft zijn eigen regels. De Pools-Franse regisseur Roman Polanski bijvoorbeeld werd in 1977 in de VS veroordeeld omdat hij seks had gehad met een minderjarige. Maar als Frans staatsburger is hij beschermd tegen een mogelijke uitlevering. Polanski, die wegvluchtte voor de veroordeling, leeft sindsdien dan ook in Frankrijk. Als hij naar het buitenland reist, blijft er een risico bestaan dat hij aangehouden wordt, zoals in 2010 gebeurde in Zwitserland.

9. Buitenlandse ambassades zijn al lang een toevluchtsoord voor wie de lokale autoriteiten wil ontlopen. De internationale wetten bepalen dat de ambassades gelden als het grondgebied van het land waartoe ze behoren. Vandaar dat WikiLeaks-oprichter Julian Assange (foto), die gezocht wordt in Zweden voor aanranding, al bijna een jaar kan verblijven in de ambassade van Ecuador in Londen. Hij kan er wel niet weg, want zodra hij naar buiten stapt, kan de Britse politie hem arresteren.

AP

10. In de 27 landen van de Europese Unie is sinds 2004 het Europese aanhoudingsbevel van kracht. Als zo'n bevel wordt uitgevaardigd, verplicht het alle andere landen om de persoon in kwestie uit te leveren aan het land dat de aanvraag heeft gedaan. Het doel is de uitlevering van verdachten en veroordeelden binnen de EU te vergemakkelijken. Al zijn er wel een aantal uitzonderingen.